Việc cần làm: so sánh sản lượng, thời gian và chi phí giữa robot cạo mủ của Công ty Robot Và Cao su Tân Ý với thợ cạo mủ lành nghề, để một nông trường ở Đồng Nai biết có nên đổi cách khai thác. Xong khi có đủ ba phép so sánh dựa trên dữ kiện công bố từ thử nghiệm ở Tổng Công ty Cao su Đồng Nai, đối chiếu với cách làm thủ công hiện nay.
Robot cạo mủ cao su Tân Ý làm được gì mà thợ người không làm được
Cỗ máy cao hơn hai mét, nặng hơn nửa tấn, do kỹ sư Đỗ Minh Tâm phát triển trong bốn năm. Nó dừng sát thân cây, vươn cánh tay hình trụ kẹp chặt làm khung tựa, rồi đầu dao cạo chạy vòng cung cắt một đường dài trên vỏ gỗ. Điểm khác biệt nằm ở chỗ đường cắt liền mạch. Thợ người buộc phải cạo nhịp, kéo dao 2-3 cm rồi lùi lại lấy đà, vì lực tay không giữ nổi một đường dài đều độ sâu. Cạo quá sâu thì ảnh hưởng lõi gỗ, quá nông thì mất sản lượng. Nhịp đứt đoạn đó làm dập miệng các ống mủ chạy dọc vỏ cây. Robot không có giới hạn lực tay, nên cắt một hơi và giữ nguyên tiết diện ống mủ.
Con số đối chiếu giữa robot và thợ lành nghề ở Đồng Nai
- Công suất: robot đạt gấp 1,5 lần công nhân lành nghề.
- Sản lượng: trên lô 51 cây tại Tổng Công ty Cao su Đồng Nai, robot thu lượng cao su hơn gấp rưỡi mức tham chiếu của công nhân.
- Thời gian phát triển: bốn năm, bắt đầu từ ý tưởng năm 2022 khi làm việc với một doanh nghiệp cao su về nhu cầu tự động hóa.
Đọc ba con số này cạnh nhau mới thấy vấn đề. Gấp 1,5 lần công suất là mức tăng đủ để bù chi phí vận hành một cỗ máy nửa tấn, nhưng chưa đủ để nói robot thay thế hoàn toàn con người. Cái đáng chú ý hơn là chất lượng đường cắt, vì nó quyết định sản lượng mủ chứ không phải tốc độ di chuyển của dao.
Vì sao bài toán cạo mủ cao su khó tự động hóa đến vậy
Các giải pháp có sẵn trên thị trường chủ yếu gắn riêng từng thân cây. Muốn thay một nhân công phải dùng hơn 2.000 máy, tổng chi phí nhiều tỷ đồng. Kích thước nhỏ và công suất thấp buộc chúng dùng lưỡi dao rung để cắt qua vỏ gỗ, chính là kiểu cắt làm dập ống mủ và giảm sản lượng. Nói cách khác, hướng đi cũ đánh đổi chất lượng lấy mức độ phủ thiết bị, còn hướng của Tân Ý đánh đổi số lượng máy lấy chất lượng đường cắt. Với một nông trường vài chục hecta, hai cách tính chi phí này cho ra hai kết quả trái ngược.
Cái giá sức khỏe mà robot Tân Ý nhắm vào
Khai thác mủ cao su diễn ra từ 2 đến 5 giờ sáng, khi cây cho nhiều mủ nhất, trong môi trường đồi núi trơn trượt, ẩm ướt, thiếu ánh sáng, nhiều CO2. Công nhân thường mắc bệnh xanh da, thiếu máu, dị ứng mủ cao su, bệnh đường hô hấp. Nghề này được xếp vào danh mục công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, có tuổi nghỉ hưu sớm hơn bình thường. Đây là lý do kinh tế rõ ràng nhất để tự động hóa: chi phí bảo hiểm, chi phí tuyển người trẻ vào ca đêm và chi phí hao hụt lao động lành nghề đều đang tăng.
Đặt robot Tân Ý cạnh các công cụ AI khác trong cùng bài toán
Nhìn bằng con mắt người làm công cụ AI, robot cạo mủ nằm ở cuối một chuỗi mà phần mềm có thể lo trước. Lịch cạo theo từng lô, dự báo ngày mưa, phân bố ca đêm, tính sản lượng theo độ sâu đường cắt, tất cả đều là bài toán dữ liệu. Một cỗ máy cơ khí không tự quyết định cây nào cạo trước, nhưng nếu gắn thêm lớp ghi nhận dữ liệu, nông trường sẽ có bảng đối chiếu giữa đường cắt và lượng mủ từng cây. Đó là chỗ AI chen vào được, và cũng là chỗ nhiều đơn vị bỏ qua khi mua thiết bị.
Những câu hỏi phải trả lời trước khi một nông trường xuống tiền
Robot nặng hơn nửa tấn di chuyển giữa vườn đồi trơn trượt thế nào, nạp năng lượng ra sao trong ca 2-5 giờ sáng, một người vận hành được bao nhiêu máy, và chi phí bảo trì đầu dao sau mỗi mùa cạo là bao nhiêu. Nguồn tin chưa nêu giá bán, nên mọi phép tính hoàn vốn hiện chỉ là ước lượng. Con số gấp 1,5 lần công suất và hơn gấp rưỡi sản lượng là kết quả thử nghiệm trên 51 cây, chưa phải trên diện rộng nhiều mùa. Một nông trường khôn ngoan sẽ đòi thêm dữ liệu qua ít nhất một mùa cạo trọn vẹn trước khi ký hợp đồng nhiều máy.
Ý nghĩa với người Việt đang tìm chỗ đưa tự động hóa vào nông nghiệp
Câu chuyện ở Đồng Nai cho thấy tự động hóa không nhất thiết bắt đầu từ phần mềm. Nó có thể bắt đầu từ một thao tác tay nghề cao, lặp lại, độc hại, rồi bị thay bằng cơ cấu chấp hành chính xác hơn con người. Với người làm vườn nhỏ, bài học thực dụng là đo đúng một thao tác tốn sức nhất, ghi lại sản lượng và thời gian của nó, rồi mới tìm thiết bị. Với doanh nghiệp, đó là lời nhắc rằng máy móc chỉ thắng khi đường cắt sạch hơn tay người, còn nếu chỉ nhanh hơn mà làm hỏng ống mủ thì gấp 1,5 lần công suất cũng không cứu được sản lượng. Robot cạo mủ cao su Tân Ý đang đứng đúng phía của tiêu chí đó, phần còn lại là giá và độ bền.
Đọc thêm: Openjutsu: thay nhân vật trong video bằng một cú click, chạy local trên GPU của bạn
