Việc cần làm: từ một mục tiêu calo và một mức ngân sách cho sẵn, dựng ra bảng chi phí thực phẩm theo tuần để đi chợ một lần. Xong khi bảng đó khớp giữa ba nguồn tính độc lập và sai lệch dưới 5 phần trăm.
Lượt một: gõ đúng câu lệnh vào trợ lý
Trợ lý ảo trên máy Samsung nhận câu lệnh tiếng Việt không dấu hoặc có dấu đều được, nhưng kết quả khác nhau rõ rệt. Câu lệnh dùng cho lượt thử đầu tiên nguyên văn như sau:
"Tôi tập gym 5 buổi một tuần, nam, 70kg, cần 150g protein mỗi ngày. Ngân sách 400 nghìn cho 7 ngày. Lập bảng thực phẩm gồm tên món, số gram, calo, protein, giá tiền. Tính theo giá chợ ở Việt Nam."
Lần chạy đầu mất 22 giây, trả về bảng 6 dòng. Lần chạy thứ hai cùng câu lệnh nhưng thêm chữ "đừng bịa giá" mất 31 giây, trả về bảng 9 dòng. Tổng cộng 5 lần thử trong khoảng 20 phút, trong đó 2 lần trợ lý trả lời lan sang chuyện lịch tập, phải gõ lại.
Lượt hai: chỗ trợ lý tính sai và cách phát hiện
Ở bảng 9 dòng, trợ lý ghi ức gà 500g giá 60 nghìn và cộng tổng tuần ra 310 nghìn. Kiểm lại bằng cách mở ứng dụng ghi chú, tự nhân từng dòng: 500g ức gà ở mức giá đó cộng với 30 quả trứng, 1kg gạo lứt, 1 hộp sữa chua Hy Lạp và rau đã vượt 400 nghìn. Sai kiểu gì: trợ lý nhân sai ở dòng trứng, lấy 3.000 đồng một quả trong khi đơn giá nó tự ghi ở dòng trên là 4.000 đồng.
Phát hiện bằng cách cộng tay cột giá, không tin con số tổng. Kiểm lại bằng cách hỏi ngược: "Đọc lại từng dòng giá và phép nhân của dòng trứng." Trợ lý tự sửa và xin lỗi, nhưng lần sau vẫn lặp lại lỗi tương tự với dòng sữa chua. rút ra: con số tổng của trợ lý chỉ dùng để tham khảo, không dùng để chốt ngân sách.
Lượt ba: đối chiếu ba cách làm
Ba cách cùng chạy trên một mục tiêu 150g protein, ngân sách 400 nghìn một tuần:
- Trợ lý Samsung, một lần gõ: ra bảng trong 22 giây, tổng tiền lệch 18 phần trăm so với cộng tay.
- Trợ lý Samsung, ba lần gõ bổ sung: 74 giây, lệch còn 6 phần trăm, vẫn phải sửa một dòng.
- Tự lập bảng trong ứng dụng bảng tính: 11 phút, lệch 0 phần trăm, nhưng phải tra giá từng món.
Chênh lệch thời gian giữa cách nhanh nhất và cách chậm nhất khoảng 10 phút cho mỗi tuần. Nếu tập đều 4 tuần một tháng, phần thời gian tiết kiệm được rơi vào khoảng 40 phút, đổi lại phải bỏ ra vài phút soát lỗi nhân.
Lượt bốn: câu lệnh sửa giúp bảng dùng được
Sau khi biết trợ lý yếu ở phép nhân chuỗi, câu lệnh được viết lại theo hướng bắt nó trình bày từng bước. Câu lệnh nguyên văn:
"Liệt kê từng dòng thực phẩm. Mỗi dòng ghi đơn giá, số lượng, thành tiền. Cộng theo từng dòng trước, sau đó mới cộng tổng. Không được bỏ bước."
Với câu lệnh này, trợ lý trả về bảng có cột thành tiền riêng, và ở lần chạy thử thứ hai thì không còn sai phép nhân. Thời gian một lần chạy khi đó là 35 giây. Điểm cần lưu ý: yêu cầu nó in ra từng bước tính thì nó ít nhảy cóc hơn hẳn.
Lượt năm: kiểm bằng hai nguồn ngoài trợ lý
Không dùng mỗi trợ lý để chốt. Bảng cuối được đối chiếu với hai nguồn khác: một lần tự cộng trong bảng tính, một lần nhờ người quen đi chợ đọc giá thật tại quầy. Kết quả ba nguồn lệch nhau 3 phần trăm ở tổng protein và 5 phần trăm ở tổng tiền. Mức lệch đó chấp nhận được vì giá thực phẩm đổi theo ngày.
Cách kiểm này tốn thêm khoảng 8 phút mỗi tuần, nhưng bù lại không phải đi chợ hai lần vì mua thiếu đạm. Với người tập gym ăn theo bảng cố định, 8 phút đổi lấy một tuần không phát sinh là mức đổi hợp lý.
Lượt sáu: giới hạn của cách làm này
Ba điểm cần nhớ trước khi dùng trợ lý cho việc tính chi phí thực phẩm hằng tuần. Thứ nhất, trợ lý mạnh ở khâu liệt kê món và ước lượng calo, yếu ở khâu nhân cộng nhiều dòng. Thứ hai, nó không tự biết giá chợ hôm nay, nên mọi con số tiền đều phải coi là giả định. Thứ ba, câu lệnh càng buộc nó in từng bước thì sai sót càng giảm, câu lệnh càng ngắn gọn kiểu "tính giúp tôi" thì càng dễ ra tổng sai.
Tôi chỉ chạy phép thử này một lần trên máy của mình để so với bảng cộng tay, và phần lớn thời gian tiêu vào việc soát lại cột giá chứ không phải chờ trợ lý trả lời. Cách dùng hợp lý là để trợ lý dựng khung bảng trong nửa phút, còn phần chốt số thì giữ ở bảng tính. Tuần này thử gõ câu lệnh bắt in từng bước xem sai lệch còn bao nhiêu.
Đọc thêm: Ông chú hỏi Siri cách nhận biết cuộc gọi giả ngân hàng
