Chị Trang ở Cầu Giấy, Hà Nội, con nhỏ 14 tháng. Sáng nào chị cũng đạp xe ra chợ Nghĩa Tân, cầm 200.000 đồng, về tới nhà thường hết sạch tiền mà vẫn chưa biết tối nay ăn gì. Có hôm mua xong mới nhận ra thiếu rau. Hôm khác mua thừa thịt, để tủ lạnh ba ngày không ai ăn. Chị bảo cảm giác như mỗi tuần tự bỏ ra một khoản tiền mà không kiểm soát được.
Đợt đó chị thử một việc khá đơn giản. Trước khi ra chợ, chị ngồi xuống gõ cho ChatGPT một đoạn mô tả tình hình nhà mình. Ban đầu chị không kỳ vọng nhiều. Nhưng sau vài ngày làm đều, cách đi chợ của chị thay đổi hẳn.
Lần đầu gõ thử thì bị trả về một thực đơn quá xa lạ
Lần đầu chị gõ: “Nhà tôi 3 người lớn và 1 em bé 14 tháng. Ngân sách đi chợ 1 tuần là 1.400.000 đồng. Hãy lập thực đơn 7 ngày, mỗi ngày 3 bữa, ưu tiên món Việt, có canh, có cá, có thịt, có rau.”
ChatGPT trả về một danh sách trông có vẻ ổn. Nhưng chị đọc kỹ thì thấy toàn món như cá hồi áp chảo, salad bơ, sữa hạnh nhân. Chị cười. Nếu nấu theo đúng thế thì 1.400.000 đồng chỉ đủ cho hai ngày. Đây là hạn chế rõ nhất: mô hình không biết giá chợ Việt, cũng không biết nhà chị nấu bằng nồi cơm điện và một chiếc chảo gang.
Chị sửa lại yêu cầu. Lần này chị ghi rõ: “Tôi ở Hà Nội, đi chợ Nghĩa Tân. Chỉ dùng nguyên liệu bán ở chợ Việt. Ngân sách 200.000 đồng mỗi ngày. Trừ bữa sáng vì nhà tôi ăn xôi hoặc bánh mì ngoài. Buổi trưa hai vợ chồng ăn cơ quan, chỉ tối nấu cho cả nhà. Em bé ăn cháo riêng.” Kết quả lần này sát hơn nhiều.
Đưa giá chợ thật vào để AI tính đúng
Điều chị làm thêm là tự nhập giá tham khảo. Chị gõ: “Thịt ba chỉ 130.000 đồng/kg, cá rô phi 60.000 đồng/kg, trứng gà 35.000 đồng/chục, rau muống 10.000 đồng/bó, cà chua 25.000 đồng/kg, đậu phụ 3.000 đồng/bìa.” Chị bảo nhập xong thì ChatGPT bắt đầu tính toán có lý hơn. Nó biết chia tiền theo ngày, biết dồn tiền thịt vào hai bữa cuối tuần. Những ngày giữa tuần thì ăn nhẹ bằng trứng, đậu, cá nhỏ.
Một thao tác nữa chị dùng khá thường xuyên: yêu cầu ChatGPT ghi kèm số lượng cụ thể. Thay vì “mua ít thịt”, chị bảo viết “300 gram thịt ba chỉ”, “2 bìa đậu”, “1 bó rau muống”. Nhờ vậy khi ra chợ chị không mua dư. Chị ước lượng riêng việc này giúp chị tiết kiệm khoảng 15 đến 20 phần trăm tiền chợ mỗi tuần, tức rơi vào khoảng 200.000 đến 280.000 đồng.
Một tuần thực tế chị làm theo thực đơn đó
Chị kể lại tuần thứ hai. Tối thứ Hai: cá rô phi kho tộ, canh rau muống, cà chua. Thứ Ba: đậu phụ sốt cà chua, trứng chiên lá hẹ. Thứ Tư: thịt ba chỉ rang cháy cạnh, canh bí đao. Thứ Năm: cá rô phi chiên, rau luộc. Thứ Sáu: trứng đúc thịt, canh rong biển. Thứ Bảy: gà mua nguyên con chia hai bữa. Chủ nhật: nấu bún riêu bằng cá và cà chua, thêm đậu phụ.
Chị nói điều thích nhất không phải là tiết kiệm tiền, mà là bớt đứng bếp nghĩ món. Trước kia mỗi tối trước khi đi ngủ chị lay chồng hỏi mai ăn gì. Chồng bảo gì cũng được. Rồi sáng hôm sau chị lại đứng ngẩn ra. Giờ chị mở ghi chú lưu sẵn, đọc 3 dòng là xong. Chị ước tính mỗi ngày đỡ mất khoảng 20 phút suy nghĩ vẩn vơ, một tuần hơn 2 tiếng. Với người vừa trông con vừa làm việc tại nhà, khoảng thời gian đó đáng kể.
Chỗ chưa ổn và một lần thất bại
Chị khẳng định ChatGPT không hiểu chuyện mua chợ Việt nếu mình không nói. Có lần chị gõ “1 kg cà chua” nhưng quên nói nhà chỉ ăn hai bữa. Thế là thừa nửa cân, để hai ngày trong tủ lạnh rồi bỏ. Một lần khác chị nhờ lên thực đơn cho em bé và ChatGPT đề xuất cháo cá hồi. Bé nhà chị chưa ăn quen và chị cũng không mua cá hồi ở chợ gần nhà. Chị phải tự đổi sang cháo thịt heo nấu với bí đỏ.
Bài học lớn nhất của chị là không tin tuyệt đối. Chị coi kết quả ChatGPT trả về như bản nháp để mình sửa. Nếu món nào nhà không ăn được thì xóa. Nếu giá nào lệch quá so với chợ thì ghi lại cho lần sau. Chị cũng tạo một đoạn mô tả cố định lưu trong ghi chú để mỗi tuần dán vào là xong, không phải gõ lại từ đầu.
Cách chị khuyên người khác bắt đầu
Chị nói người mới nên bắt đầu từ ngân sách trước, không phải từ món ăn. Viết rõ số tiền cho cả tuần, số người ăn, thời gian nấu mỗi bữa, thiết bị nhà có. Sau đó để máy chia ngày, mình xem lại, chỉnh lại giá rồi mới in hoặc lưu. Chị dùng cách này 21 ngày liên tục và thấy chi tiêu tiền chợ giảm nhưng bữa ăn không sơ sài hơn.
Chị Trang bảo không nghĩ đây là chuyện công nghệ ghê gớm gì. Chỉ là mỗi tối ngồi xuống 5 phút, gõ vài dòng, đọc lại bản nháp, rồi sáng mai đi chợ có danh sách trên tay. Kết quả là tiền chợ đủ dùng, bếp vẫn có cá có rau, và chị không còn phải đứng giữa chợ gọi điện hỏi chồng xem tối nay ăn gì.
Câu hỏi thường gặp
Dùng ChatGPT lập thực đơn tuần cho gia đình 4 người hết bao nhiêu tiền một tuần?
Với gia đình như chị Trang, 3 người lớn và 1 em bé, ngân sách khoảng 1.400.000 đồng cho 7 ngày. Nếu bạn ở thành phố lớn, giá chợ có thể cao hơn 10 đến 20 phần trăm. Cứ nhập giá thật ở chợ gần nhà để ChatGPT tính lại.
ChatGPT có biết giá thịt cá ở chợ Việt Nam không?
Không. Mô hình thường trả về món Tây và giá theo siêu thị nước ngoài. Bạn phải tự nhập giá tham khảo như 130.000 đồng/kg thịt ba chỉ, 60.000 đồng/kg cá rô phi thì kết quả mới sát.
Lập thực đơn bằng ChatGPT có mất nhiều thời gian không?
Mỗi lần gõ mất khoảng 5 phút nếu bạn đã lưu đoạn mô tả cố định. Lần đầu có thể lâu hơn vì phải sửa lại giá và món. Chị Trang làm 21 ngày liên tục thì thấy quen tay.
Đọc thêm: Ông chú hỏi Siri cách nhận biết cuộc gọi giả ngân hàng
