Việc cần làm khá gọn: lấy một hóa đơn điện hoặc nước đã thanh toán qua MoMo, dùng chính ứng dụng này để đối chiếu lại xem khoản đó đã được trừ tiền chưa, trừ vào ngày nào, và số tiền có khớp với hóa đơn giấy hay thông báo từ nhà cung cấp hay không. Xong khi ba con số phải trùng nhau: số tiền trên hóa đơn, số tiền trong lịch sử giao dịch, và số tiền đã được ghi nhận ở màn hình tra cứu của đơn vị điện nước.
Bước 1: Chọn cách tra và viết câu lệnh cho AI
Cách làm tay quen thuộc của dân công sở là mở MoMo, vào mục Hóa đơn, chọn nhà cung cấp, nhập mã khách hàng rồi tự so từng dòng với tờ hóa đơn để trên bàn. Cách thứ hai là đẩy phần so khớp cho AI: chụp màn hình lịch sử giao dịch và tờ hóa đơn, rồi yêu cầu AI đọc ra bảng so sánh. Câu lệnh được gõ nguyên văn như sau:
- “Đây là ảnh lịch sử giao dịch MoMo và ảnh hóa đơn điện. Liệt kê từng khoản thanh toán cho điện trong 3 tháng gần nhất: ngày giao dịch, số tiền, mã khách hàng. Đối chiếu với hóa đơn và chỉ ra khoản nào chưa thấy trong lịch sử.”
Một biến thể khác dùng khi chỉ có ảnh chụp thông báo của đơn vị điện lực, không có hóa đơn giấy:
- “So hai ảnh này, cho tôi biết tháng nào đã trả, tháng nào còn nợ, chênh lệch bao nhiêu đồng.”
Bước 2: Đo thời gian và số lần phải chạy lại
Phép thử chạy trên ba bộ dữ liệu: một hóa đơn điện có mã khách hàng in rõ, một hóa đơn nước chụp nghiêng, và một ảnh thông báo tiền điện chỉ có nội dung chữ không có bảng. Kết quả đo được như sau:
- Lần chạy đầu với hóa đơn điện rõ nét: 11 giây, ra đúng bảng ba dòng, khớp cả ba tháng.
- Lần chạy với hóa đơn nước chụp nghiêng: 19 giây, nhưng phải chạy lại 2 lần vì ảnh mờ phần số tiền.
- Lần chạy với ảnh thông báo chỉ có chữ: 14 giây, AI trả về đủ tháng nhưng tự bịa thêm một dòng mã khách hàng.
- Tổng cộng 4 lần chạy cho 3 bộ dữ liệu, thời gian trung bình mỗi lần khoảng 15 giây.
Làm tay cùng ba bộ dữ liệu đó, tự mở ứng dụng và dò từng tháng, mất khoảng 2 phút 40 giây, phần lớn thời gian nằm ở việc chuyển qua lại giữa màn hình lịch sử giao dịch và ảnh hóa đơn.
Bước 3: Khối đối chiếu giữa hai cách làm
Đặt cạnh nhau để thấy chỗ nào AI ăn tiền và chỗ nào làm tay vẫn hơn:
- Thời gian một bộ dữ liệu sạch: AI 11 giây, làm tay 52 giây.
- Thời gian một bộ dữ liệu ảnh mờ: AI 19 giây nhưng phải chạy 2 lần, tính ra gần 40 giây, làm tay 61 giây.
- Số lỗi phát hiện trên 3 bộ: AI sai 1 chỗ, làm tay sai 0 chỗ.
- Khả năng đọc ảnh nghiêng hoặc thiếu sáng: AI kém hơn hẳn, phải chụp lại hoặc chạy lại.
- Khả năng giữ nguyên con số gốc: làm tay giữ nguyên, AI có lúc tự thêm dòng không có trong ảnh.
Con số đáng chú ý nằm ở tỉ lệ phải chạy lại: với ảnh sạch, AI chạy một lần là xong; với ảnh mờ, tỉ lệ đó lên tới 2 trên 2 lần thử.
Bước 4: Chỗ AI trả sai và cách kiểm lại
Chỗ sai rõ nhất xuất hiện ở bộ dữ liệu thứ ba, khi ảnh chỉ có chữ và không có bảng. AI trả về một dòng mã khách hàng trông rất hợp lý, đủ số, đúng định dạng thường thấy của mã điện lực. Nhưng đối chiếu với ảnh gốc thì trong ảnh hoàn toàn không có dãy số đó. Kiểu sai này nguy hiểm vì nó không báo lỗi, không nói “tôi không chắc”, mà viết ra như thật.
Cách phát hiện: đặt ảnh gốc cạnh kết quả AI trả về, đọc từng dòng một, khoanh vùng những thứ chỉ có trong kết quả mà không có trong ảnh. Cách kiểm lại: yêu cầu AI trích dẫn nguyên văn đoạn trong ảnh chứa con số đó. Câu lệnh kiểm tra:
- “Với mỗi con số bạn vừa liệt kê, chỉ ra nó nằm ở dòng nào, chữ nào trong ảnh. Nếu không tìm thấy trong ảnh thì ghi rõ là không có.”
Lần chạy lại này mất 9 giây và AI tự rút lại dòng mã khách hàng. Một điểm sai nữa ít rõ hơn: với hóa đơn nước, AI gộp hai kỳ thanh toán gần nhau thành một dòng, khiến số tiền bị cộng dồn. Phát hiện bằng cách so tổng số tiền của bảng AI trả về với tổng các dòng trong ứng dụng MoMo, chênh 1 khoản, và kiểm lại bằng cách mở riêng từng kỳ.
Bước 5: Chốt lại cách dùng cho dân công sở
Dùng MoMo để đối chiếu hóa đơn điện nước là việc nên làm định kỳ, nhất là khi có nhiều hợp đồng như điện nhà, điện quê, nước chung cư. AI chỉ nên nhận phần đọc và xếp bảng, không nên nhận phần cuối. Cách chạy an toàn gồm ba nhịp: để AI đọc ảnh và liệt kê thành bảng, tự mở ứng dụng đối chiếu lại từng dòng, rồi yêu cầu AI trích dẫn vị trí con số trong ảnh trước khi tin.
Với ảnh chụp thẳng, đủ sáng, có bảng rõ, AI tiết kiệm được khoảng bốn lần thời gian so với dò tay. Với ảnh nghiêng, mờ, hoặc thông báo chỉ có chữ, thời gian tiết kiệm gần như biến mất vì phải chạy lại và kiểm tra. Tôi giữ thói quen chụp lại màn hình lịch sử giao dịch ngay sau khi thanh toán, vì đó là bộ dữ liệu sạch nhất để lần sau chỉ cần đối chiếu trong vài giây. Điểm cần nhớ là mọi con số AI đưa ra đều phải truy được về một vị trí cụ thể trong ảnh gốc, nếu không thì coi như chưa có bằng chứng.
Đọc thêm: Nhờ AI thuyết trình tiết kiệm chi tiêu gia đình trên PowerPoint
